Giresun Kalesi (Merkez)

Giresun’u ikiye bölen yarim adanin en yüksek yerinde, sehre hakim volkanik kayalik üzerindeki Giresun Kalesi’nin ne zaman yapildigi konusunda bilgiler yeterli degildir. Bununla beraber kaynaklar M.Ö II.yüzyilda Pontus Krali I. Farnakes tarafindan yapildigi noktasinda birlesmislerdir. Bizans döneminde denizden 100 m. yükseklikte bulunan kale içerisinde yaygin bir yerlesim olmustur. Bu yüzden de buraya kale-sehir sözcügü de yakistirilmistir.

Giresun Kalesi iç ve dis kale olarak iki bölümden meydana gelmistir. Kesme ve moloz tastan yapilan kalenin, özellikle surlarin tabanlarinda dikdörtgen büyük blok taslardan yararlanilmistir. Bu taslarin büyük bir kismi Roma Çagina ait iri rektangonal dizilerdir. Surlarin büyük bir bölümü yok olmasina karsilik iç kale surlari ile kuzey ve kuzeydogu surlari iyi bir durumda günümüze gelebilmistir. Bugün 500 m.lik parke bir yolla ulasilan kalenin sur duvarlari, iç kaledeki Pontus Trali I. Farnakes’in saray kalintilari, mabet alanlari ve kayalara oyulmus magaralarin kalintilari görülebilmektedir.

Aristotles, “Neofitos” (Giresun Eyaleti) isimli eserinde bu kaleden; yüksek duvarli, savunmasi iyi, alinmasi güç bir kale olarak tanimlamistir.

Kale duvarlari güneybatidan baslayarak kenti çevrelemekte ve kuzeydoguya uzanmaktadir. Büyük kaba taslardan örülmüs surlarin bir bölümü günümüze iyi bir durumda gelmesine ragmen yine de yikik bir durumdadir.

Neofitos kalenin batisindaki kayalarda küçük bir at kabartmasi görmüstür. Bu kabartmanin oldugu yerde Ayios Ýlyos'un gömülü bulundugu söylenmektedir. Daha asagidaki kayada görülen Bizans yazisindan, burada küçük bir kilisenin bulundugu anlasilmaktadir. Kalenin kuzeyinde ise oldukça büyük magara siginaklari yapilmistir. Bu siginaklarda Pontuslular savas zamanlarinda kolayca barinmislardir.

Kurtulus Savasi’nda büyük yararliliklari görülen Yarbay Topal Osman’in mezari kalenin altinda liman kisminda bulunmaktadir. Burada eskiden siginak olarak kullanilan büyük magaralar vardir.

Osmanli döneminde kale içerisinde bir yerlesim oldugu, XV-XVI. yüzyillara ait Trabzon Sancagi tahrir defterlerinden ögrenilmektedir. Ayrica Giresun Kalesi denizi kontrol altinda tutmasinin yani sira burada gemiler de tamir edilirdi. XVI.yüzyilda Kaleyi Dizdar Kalkandelenli Yusuf Bey’in komutasinda otuz muhafizla korunuyordu.

Giresun Kalesinde yasayanlarin dini gereksinimini karsilamak için Dildarzade’nin esi Emetullah Hanim l830 yilinda ahsap bir cami yaptirmistir. Bu cami Mahmutzade Elhaç Mustafa tarafindan l914 yilinda yeniden yapilmistir.


Andoz Kalesi (Espiye)

Giresun Espiye ilçesinde bulunan Andoz Kalesi ilçe merkezinden 3 km. batida Yaglidere kiyisindadir. Kalenin ne zaman yapildigi kesinlik kazanamamakla beraber Roma döneminde yapildigi mimari yapisindan anlasilmaktadir.

Büyük blok taslardan yapilan kale surlari ile burçlari günümüze iyi bir durumda gelebilmistir.


sebinkarahisar Kalesi (sebinkarahisar)

Giresun sebinkarahisar ilçesinde bulunan kale günümüze çok harap ve yikik bir durumda gelebilmistir. Kalenin bulundugu alan ve çevresi bir Bizans yazitindan ögrenildigine göre Ortaçag Koloneia yerlesim yerinin bulundugu yerde kurulmustur. Bizans tarihçilerinden Procopios, buradaki yerlesim ile kalenin Pompeius tarafindan kuruldugunu belirtmistir.

Yörede arastirma yapan Cumont kalenin en eski bölümü olarak batidaki sekiz köseli küçük kuleyi göstermistir. VI.yüzyilda Iustinianus, Mengüçogullarindan Behramsah 1201’de bu kaleyi onarmislar ve daha da genisletmislerdir.

Kale iç ve dis kale olmak üzere iki ayri bölümden meydana gelmistir. Blok ve moloz tastan yapilmis olan kale dört katli idi ve dis kale iki, iç kale de tek kapili idi.

Evliya Çelebi bu kale ile ilgili bazi bilgiler vermistir:
“Yüksek bir dagin tepesinde yedi köseli bir kaledir. Ýlk bakista direksiz ve serensiz bir gemi gibi görünüyor. Yedi tarafindan da duvarlarin yükseldigi yüksekligi yedi ziradir. Yetmis burç, yüz bedendir. Çevresi 3.600 adimdir. Dört yaninda cehennem kuyusu gibi dereleri oldugundan hendegi yoktur. Üç kat, saglam demir kapilari vardir.”

Ýç kalede kale komutaninin yaptirmis oldugu bir cami bulunuyordu.


Merkez Kalesi (Saint Jean Kalesi) (Tirebolu)

Giresun Tirebolu ilçe merkezinde, denize uzanan küçük bir tepe üzerinde bulunan kale günümüze iyi bir durumda gelmistir.Yapim tarihi kesinlik kazanamamakla beraber Roma döneminde yapildigi, Bizans döneminde de kullanildigi sanilmaktadir.

Bugün ilçe merkezinden 120 basamakla çikilan kalenin muntazam tas isçiliginin yani sira küçük yapisindan bunun bir karakol kalesi oldugu anlasilmaktadir. 






Bedrama Kalesi (Bodrum Kalesi) (Tirebolu)

Giresun, Tirebolu ilçesinden yaklasik 8 km. güneydoguda Harsit Çayi vadisinin dogusunda bulunan Bedrama Kalesi de küçük ölçüde bir karakol veya ileri gözetleme kalesidir. Kalenin bulundugu yer son derece dik, ulasilmasi çok zordur. Ne zaman ve kimin tarafindan yapildigi kesinlik kazanamamakla beraber Roma döneminde yapildigi ve Pontuslular tarafindan da kullanildigi sanilmaktadir.

Kale günümüze yikik durumda gelmis olmasina ragmen ana hatlari ile planini belli etmektedir. Oldukça iri blok ve moloz taslardan yapilmistir. Kenarlarinda burçlara ait kalintilar dikkati çekmektedir.


Aya Vasil (Koralla Kalesi) (Eynesil)

Giresun Eynesil ilçesinde bulunan Aya Vasil (Koralla) Kalesi günümüze harap ve yikinti halinde gelmistir. Kalenin Orta Çagdan kaldigi sanilmaktadir.

Moloz ve kesme tastan yapildigi temel kalintilari ile çevreye yayilmis kalintilardan anlasilmaktadir. Kale ile ilgili olarak kaynaklarda yeterli bir bilgi bulunmamaktadir.

Kenthaber Kültür Kurulu

Fotograflar, www.giresun.gov.tr, www.sebinkarahisar.gov.tr ve www.tirebolu.bel.tr adreslerinden alinmistir.